ท่ามกลางภูมิทัศน์ระหว่างประเทศที่เปลี่ยนแปลงไปเช่นนี้ ความแข็งแกร่งทางอุตสาหกรรม ตลาดผู้บริโภคขนาดใหญ่มหึมา และสายสัมพันธ์ระดับภูมิภาคที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นของจีนกำลังกลายเป็นแหล่งฟื้นคืนความแข็งแกร่งที่สำคัญ โดยบรรดานักวิเคราะห์เรียกบทบาทรักษาเสถียรภาพดังกล่าวของจีนว่า “ไชน่า บัฟเฟอร์” (China Buffer) หรือการที่จีนเป็นตัวรับแรงกระแทกทางเศรษฐกิจ
“ไชน่า บัฟเฟอร์” กำลังมีบทบาททั่วภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกในปัจจุบัน โดยการลงทุนของจีนกำลังเสริมสร้างขีดความสามารถทางการผลิตและเทคโนโลยีในท้องถิ่น การส่งออกพลังงานสะอาดของจีนกำลังช่วยเพิ่มความหลากหลายของอุปทานพลังงาน และตลาดขนาดใหญ่ของจีนกำลังเปิดกว้างโอกาสใหม่ๆ แก่ภาคธุรกิจในภูมิภาค
กงเสี่ยวเฟิง ผู้อำนวยการสถาบันการพัฒนาอุตสาหกรรมเกิดใหม่ในเขตเศรษฐกิจอ่าวกว่างตง-ฮ่องกง-มาเก๊า สังกัดมหาวิทยาลัยเซินเจิ้น กล่าวว่า “ไชน่า บัฟเฟอร์” เพิ่มมิติใหม่สู่ความสัมพันธ์ของจีนกับเขตเศรษฐกิจอื่นๆ ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก โดยจีนที่ถูกมองเป็นเครื่องจักรขับเคลื่อนการเติบโตมานานนั้นกำลังได้รับการยอมรับว่ามีความพร้อมและความสามารถเพิ่มขึ้นในการช่วยภูมิภาคฟันฝ่าวิกฤตเศรษฐกิจ

(สิ่งจัดแสดงเกี่ยวกับเอเปคที่สวนสาธารณะในเมืองเซินเจิ้น มณฑลกว่างตงทางตอนใต้ของจีน วันที่ 3 พ.ย. 2026)
ก้าวไกลกว่าการเป็นเพียงโรงงาน
ณ รัฐปีนังของมาเลเซีย โรงงานของคีย์โต (Keyto) ผู้ผลิตของเหลวทางวิทยาศาสตร์ที่มีฐานอยู่ในเมืองเซินเจิ้น มณฑลกว่างตง (กวางตุ้ง) ทางตอนใต้ของจีน ได้เผยให้เห็นบทบาท “ไชน่า บัฟเฟอร์” ด้วยการสร้างตำแหน่งงาน การปรับใช้แนวทางการผลิตอัจฉริยะของจีน และการเชื่อมโยงซัพพลายเออร์ท้องถิ่นเข้ากับห่วงโซ่อุตสาหกรรมของจีน
โรงงานของคีย์โตที่ติดตั้งเทคโนโลยีควบคุมของเหลวขั้นสูงที่ใช้ในการเฝ้าติดตามอุปกรณ์การแพทย์ วิทยาศาสตร์ชีวภาพ และสิ่งแวดล้อม กำลังช่วยเสริมสร้างขีดความสามารถทางการผลิตเทคโนโลยีขั้นสูงของมาเลเซีย โดยคีย์โตยังตั้งเป้าหมายพัฒนาผู้มีความรู้ความสามารถทางวิศวกรรมและบ่มเพาะการสร้างสรรค์นวัตกรรมในท้องถิ่นด้วย
คีย์โตเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงที่ขยายวงกว้างยิ่งขึ้นในปัจจุบัน โดยบริษัทจีนจำนวนมากกำลังจัดตั้งฐานการผลิตทั่วเอเชียแปซิฟิก นำพาการลงทุน เทคโนโลยี และความเชี่ยวชาญสู่ท้องถิ่นต่างๆ พร้อมบูรณาการเข้ากับระบบนิเวศอุตสาหกรรมท้องถิ่นอย่างลึกซึ้ง
ณ ประเทศไทย บีวายดี (BYD) ผู้ผลิตยานยนต์ของจีน ได้เปิดโรงงานผลิตในจังหวัดระยองเมื่อเดือนกรกฎาคม 2024 และผลิตยานยนต์มากกว่า 1 แสนคัน เมื่อนับถึงเดือนกันยายน 2026 โดยการจัดซื้อของโรงงานแห่งนี้ราวครึ่งหนึ่งมาจากท้องถิ่น และแรงงานร้อยละ 95 เป็นชาวไทย ขณะเดียวกันโรงงานแห่งนี้ทำงานร่วมกับซัพพลายเออร์ในไทยมากกว่า 260 ราย และส่งออกยานยนต์สู่ตลาดทั่วเอเชียและภูมิภาคอื่นๆ
ผลการศึกษาจากวิจัยกรุงศรีเมื่อเดือนสิงหาคมระบุว่าจีนที่ครั้งหนึ่งถูกมองเป็นฐานการผลิตต้นทุนต่ำที่ใช้วัตถุดิบและแรงงานราคาถูกนั้นกำลังกลายเป็นนักลงทุนรายใหญ่ที่ปรับเปลี่ยนทิศทางของห่วงโซ่อุปทานและภูมิทัศน์การลงทุนในหลายภูมิภาคของโลกในปัจจุบัน
ผลการศึกษาข้างต้นเสริมว่ากลุ่มผู้ผลิตยานยนต์ไฟฟ้าและเครื่องใช้ไฟฟ้ารายใหญ่ของจีนในไทยได้ดึงดูดซัพพลายเออร์ต้นน้ำด้านแบตเตอรี่ เซมิคอนดักเตอร์ ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ และวัสดุอุตสาหกรรม ควบคู่กับสนับสนุนภาคธุรกิจระบบอัตโนมัติและโลจิสติกส์ สร้างโอกาสให้ไทยก้าวสู่การผลิตที่มีมูลค่าเพิ่มขึ้นและยกระดับโครงสร้างพื้นฐานทางเทคโนโลยีและพลังงานสะอาดด้วย
ความพยายามผูกสายสัมพันธ์ทางเทคโนโลยีให้ใกล้ชิดกันยิ่งขึ้นนั้นกำลังเติบโตในระดับภูมิภาค โดยเมื่อวันจันทร์ (16 พ.ย.) จีนและสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หรืออาเซียนได้ประกาศให้ปี 2027 เป็นปีแห่งความร่วมมือด้านปัญญาประดิษฐ์ ซึ่งส่งสัญญาณการเพิ่มความพยายามทำงานร่วมกันอย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้นในภาคเทคโนโลยีเกิดใหม่และนวัตกรรม
จงอวิ้น รองคณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยจี้หนาน กล่าวว่า “ไชน่า บัฟเฟอร์” นั้นอยู่ในเสถียรภาพทางเศรษฐกิจมหภาค รวมถึงห่วงโซ่อุตสาหกรรมและห่วงโซ่อุปทานอันแข็งแกร่งของจีน ซึ่งช่วยรับรองแรงกระแทกจากภายนอก ลดความผันผวนทางเศรษฐกิจ และมอบความแน่นอนระดับหนึ่งสำหรับการเติบโตและความร่วมมือทั่วเอเชียแปซิฟิก

(เรือสินค้าล่องเข้าสู่ท่าเรือเหยียนเถียนในเมืองเซินเจิ้น มณฑลกว่างตงทางตอนใต้ของจีน วันที่ 20 ต.ค. 2026)
สายสัมพันธ์การค้าที่ฟันฝ่าอุปสรรค
นอกจากการลงทุนด้านการผลิต บทบาทของจีนในการฟื้นคืนความแข็งแกร่งของภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกยังเกิดขึ้นผ่านการค้า ทั้งในฐานะซัพพลายเออร์สินค้าอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีพลังงานสะอาด และฐานะตลาดขนาดใหญ่มหึมาสำหรับคู่ค้าทั่วเอเชียแปซิฟิก
ข้อมูลทางการระบุว่าการค้าของจีนกับเขตเศรษฐกิจอื่นๆ ของเอเปคในช่วงสามไตรมาสแรก (มกราคม-กันยายน) ของปี 2026 อยู่ที่ 24.07 ล้านล้านหยวน (ราว 120 ล้านล้านบาท) เพิ่มขึ้นร้อยละ 24 เมื่อเทียบปีต่อปี และคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 60 ของการค้าระหว่างประเทศทั้งหมดของจีน
บริเวณแนวชายฝั่งทางเหนือของอ่าวต้าเผิงในเมืองเซินเจิ้น ปัจจุบันมีทาวเวอร์เครนหลายตัวตั้งตระหง่านอยู่บนพื้นที่ที่เคยเป็นหาดเลนเมื่อสามทศวรรษก่อน ท่าเรือเหยียนเถียนของที่นี่ที่ครั้งหนึ่งเต็มไปด้วยการขนส่งเสื้อผ้า เฟอร์นิเจอร์ และเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้าน ได้รับรองการขนส่งผลิตภัณฑ์เทคโนโลยีขั้นสูงและผลิตภัณฑ์สีเขียวอันเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมตั้งแต่ยานยนต์ไฟฟ้าและแบตเตอรี่จนถึงชิ้นส่วนอุตสาหกรรมและจักรกลเพิ่มขึ้น ซึ่งสะท้อนองค์ประกอบการส่งออกของจีนที่เปลี่ยนแปลงไป
ปัจจุบันจีนนั้นไม่เพียงกำลังเป็นซัพพลาย์เออร์สินค้าสำเร็จรูป แต่ยังเป็นซัพพลายเออร์ชิ้นส่วนและอุปกรณ์ที่ช่วยให้โรงงานทั่วภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกเดินเครื่องทำงานต่อไปอย่างราบรื่นอีกด้วย
ข้อมูลจากหน่วยงานศุลกากรของจีนระบุว่าการค้าสินค้าขั้นกลางระหว่างจีนกับอาเซียนในช่วงครึ่งแรกของปี 2026 (มกราคม-มิถุนายน) อยู่ที่ 2.86 ล้านล้านหยวน (ราว 14.3 ล้านล้านบาท) เพิ่มขึ้นร้อยละ 24.5 เมื่อเทียบปีต่อปี คิดเป็นสัดส่วนราวสองในสามของการค้าทวิภาคีทั้งหมด โดยการค้าดังกล่าวที่ครอบคลุมเครื่องจักรกล ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ และปัจจัยการผลิต ได้ตอกย้ำการบูรณาการเครือข่ายการผลิตระดับภูมิภาคที่เพิ่มขึ้น
อุตสาหกรรมพลังงานแสงอาทิตย์ แบตเตอรี่ และยานยนต์ไฟฟ้าของจีนยังเป็นตัวเลือกที่สามารถช่วยเขตเศรษฐกิจในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลนำเข้าเป็นหลัก สร้างความหลากหลายด้านแหล่งพลังงานของตนเองท่ามกลางภาวะอุปทานพลังงานจากตะวันออกกลางชะงักงัน โดยองค์การพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ระบุว่าฟิลิปปินส์กลายเป็นจุดหมายขนาดใหญ่ที่สุดอันดับสองของการส่งออกผลิตภัณฑ์พลังงานแสงอาทิตย์ของจีนในไตรมาสแรก (มกราคม-มีนาคม) ของปี 2026
การปรับเปลี่ยนนี้ยังปรากฎตามท้องถนนทั่วเอเชียแปซิฟิก โดยข้อมูลจากหน่วยงานศุลกากรของจีนระบุว่าการส่งออกรถจักรยานยนต์สองล้อพลังงานไฟฟ้าของจีนสู่เวียดนาม ไทย และอินโดนีเซียในไตรมาสแรกของปี 2026 เพิ่มขึ้นระหว่างร้อยละ 78-217 เมื่อเทียบปีต่อปี ส่วนด้านอุปสงค์ความต้องการ ตลาดขนาดใหญ่ของจีนมอบโอกาสแก่ผู้ส่งออกทั่วเอเชียแปซิฟิกเช่นกัน
การมีส่วนร่วมอย่างแข็งขันของภาคธุรกิจจากเขตเศรษฐกิจของเอเปคในงานมหกรรมสินค้านำเข้านานาชาติจีน (CIIE) ครั้งที่ 9 ที่เพิ่งจบลงเมื่อไม่นานนี้ได้เน้นย้ำความน่าดึงดูดใจของตลาดจีนที่มีขนาดใหญ่มาก โดยผู้จัดแสดงสินค้าจากแคนาดาและนิวซีแลนด์ขยายพื้นที่จัดแสดง ส่วนผู้จัดแสดงสินค้าจากสหรัฐฯ ยังคงครองพื้นที่จัดแสดงขนาดใหญ่ที่สุดติดต่อกัน 8 ครั้ง

(บูธของบีวายดีที่งานแสดงยานยนต์นานาชาติไทย ครั้งที่ 42 ในกรุงเทพฯ วันที่ 2 ธ.ค. 2025)
การฟื้นคืนความแข็งแกร่งผ่านเสถียรภาพและความร่วมมือ
บรรดานักวิเคราะห์มองว่าความต่อเนื่องของนโยบายการพัฒนาและการเปิดกว้างของจีนช่วยกำหนดทิศทางความคาดหวังและมีส่วนส่งเสริมเสถียรภาพทางเศรษฐกิจระดับภูมิภาค
จงกล่าวว่าการวางแผนยุทธศาสตร์ระยะยาวของจีน ซึ่งเห็นได้จากแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติระยะ 5 ปี กอปรกับนโยบายเศรษฐกิจมหภาคต่างๆ ได้วางรากฐานความแน่นอนที่สนับสนุนบทบาทของจีนในฐานะตัวรับรองแรงกระแทกทางเศรษฐกิจ
นอกจากนโยบายที่คาดการณ์ได้ บทบาทของจีนในฐานะตัวรับรองแรงกระแทกทางเศรษฐกิจยังขยายสู่การสนับสนุนลัทธิพหุภาคีและการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจระดับภูมิภาค ซึ่งช่วยรักษาความร่วมมือและเสริมสร้างความสามารถของเอเชียแปซิฟิกในการฟันฝ่าผลกระทบจากภายนอก
จีนในฐานะเจ้าภาพจัดการประชุมผู้นำเขตเศรษฐกิจเอเปคในปี 2026 ได้ปรับใช้ “การสร้างประชาคมเอเชียแปซิฟิกสู่ความเจริญรุ่งเรืองร่วมกัน” เป็นหัวข้อหลัก พร้อมการเปิดกว้าง การสร้างสรรค์นวัตกรรม และความร่วมมือเป็นสามพันธกิจสำคัญที่มีเป้าหมายเสริมสร้างการเชื่อมโยงระดับภูมิภาคและกระชับความร่วมมือทางเศรษฐกิจให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น
เมื่อเดือนพฤษภาคม คณะรัฐมนตรีการค้าของเอเปคได้รับรองแถลงการณ์ซูโจว (Suzhou Statement) ที่การประชุมในเมืองซูโจวทางตะวันออกของจีน ซึ่งยืนยันความมุ่งมั่นเดินหน้าการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจระดับภูมิภาคและการส่งเสริมลัทธิพหุภาคี
ทั้งนี้ นับเป็นเวลามากกว่าทศวรรษหลังจากการประชุมเอเปค ณ กรุงปักกิ่ง ได้รับรองแผนงานด้านการเชื่อมโยงระดับภูมิภาคสำหรับปี 2015-2025 โดยจีนมุ่งแสวงหาทางสานต่อความก้าวหน้าดังกล่าวด้วยการเดินหน้าแผนงานฉบับปรับปรุง เพื่อเสริมสร้างการเชื่อมโยงทางกายภาพ องค์กร และระหว่างประชาชนทั่วภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก
เหลียงอวี้เถียน รองคณบดีประจำสถาบันการต่างประเทศและภูมิภาคศึกษา สังกัดมหาวิทยาลัยซุนยัตเซ็น กล่าวว่าห้วงยามที่ความขัดแย้งใหม่ๆ อาจอุบัติขึ้นมานั้น ความเกื้อกูลกันทางเศรษฐกิจและผลประโยชน์ร่วมกันที่ผูกโยงเขตเศรษฐกิจต่างๆ ในเอเชียแปซิฟิกเข้าด้วยกันจะเป็นรากฐานอันแข็งแรงสำหรับความร่วมมือในอนาคตข้างหน้า
เครดิตภาพ: XINHUA



