เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ผลัดใบ ลำต้น สูงประมาณ 20–30 เมตร เรือนยอดกลมกว้าง เปลือกต้นขรุขระ สีเทาอมดำ มีรอยแตกเป็นสะเก็ดหรือร่องลึกตามยาว เปลือกในสีเหลืองอ่อนหรือน้ำตาลแดง และมีน้ำยางสีแดง เป็นใบเดี่ยว ออกเรียงตรงข้ามหรือเกือบตรงข้าม รูปไข่ รูปวงรี หรือรูปไข่แกมรูปใบหอก กว้าง 5–10 ซม. ยาว 11–18 ซม. ปลายใบมนหรือมีติ่งแหลม โคนใบกลมหรือเบี้ยวเล็กน้อย ขอบใบเรียบ แผ่นใบค่อนข้างเหนียว ออกเป็นช่อตามซอกใบหรือปลายยอด เป็นช่อเชิงลดหรือช่อแยกแขนง ดอกย่อยขนาดเล็ก สีขาวอมเหลือง มีกลิ่นหอมอ่อนๆ เป็นผลสดรูปวงรีหรือทรงกลมรี มีสัน 5 สันตามยาว ผลอ่อนสีเขียวสด เมื่อแก่เต็มที่จะเปลี่ยนเป็นสีเขียวอมเหลืองหรือสีน้ำตาลแดง ภายในมีเมล็ดแข็งเดี่ยวรูปกระสวย
สมอไทยได้รับการยอมรับว่าเป็น “ราชาสมุนไพร” เนื่องจากช่วยกำจัดสารพิษออกจากร่างกายและช่วยบำบัดรักษาโรคต่าง ๆ ใช้รักษาอาการท้องผูกเรื้อรัง ซึ่งดีกว่ายาทั่วไปที่ช่วยถ่ายท้องได้ แต่แก้อาการท้องผูกไม่ได้ และยังช่วยชำระล้างลำไส้ได้อีกด้วย และยังอุดมไปด้วยวิตามินและแร่ธาตุที่ประโยชน์ต่อร่างกายหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็น วิตามินเอ วิตามินซี ธาตุแคลเซียม ธาตุฟอสฟอรัส
สรรพคุณของสมอไทย ผล ระบายอ่อนๆ แก้ลมป่วง แก้พิษร้อนใน คุมธาตุ แก้ลมจุกเสียด รู้ผายธาตุ รู้ระบายรู้ถ่ายอุจจาระ ถ่ายพิษไข้ คุมธาตุในตัวเสร็จ แก้ไข้เพื่อเสมหะ ผลอ่อน มีฤทธิ์เป็นยาระบาย ถ่ายอุจจาระ ถ่ายเสมหะ ลดไข้ ขับลมในลำไส้ แก้โลหิตในท้อง แก้น้ำดี ผลแก่ เป็นยาฝาดสมาน แก้ท้องเดิน แก้ไข้เพื่อเสมหะ แก้โลหิตในอุทร แก้น้ำดี ถ่ายอุจจาระ รู้ถ่ายรู้ปิดเอง(ระบายแล้วหยุดเอง)
แก้ลมป่วง แก้พิษร้อนภายใน แก้ลมจุกเสียด ถ่ายพิษไข้ คุมธาตุ แก้ไอเจ็บคอ ขับน้ำเหลืองเสีย แก้เสมหะเป็นพิษ แก้ดีพลุ่ง แก้อาเจียน บำรุงร่างกาย แก้นอนสะดุ้งผวา บดเป็นผงโรยแผลเรื้อรัง เนื้อผล รสฝาดเปรี้ยว แก้บิด แก้ท้องผูก แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ แก้โรคเกี่ยวกับน้ำดี แก้โรคท้องมาน แก้ตับม้ามโต แก้อาเจียน แก้สะอึก แก้หืดไอ แก้ท้องร่วงเรื้อรัง ทำเป็นยาชงใช้อมกลั้วคอแก้เจ็บคอ เมล็ด รสขม ทำให้เจริญอาหาร.
