ลืมบ่อย เชค 8 อาการเตือนที่ไม่ควรมองข้าม ระวังกลายเป็นสมองเสื่อม หรือการป่วยอัลไซเมอร์ รู้เท่าทันก่อนกระทบชีวิต
21 กันยายน ของทุกปี คือวันอัลไซเมอร์โลก เรื่องโรคอัลไซเมอร์และภาวะสมองเสื่อม เป็นปัญหาสุขภาพที่พบมากขึ้นในสังคมผู้สูงอายุ หากเริ่มลืมเรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้น ถามคำถามเดิมซ้ำ ๆ หลงทาง หรือทำกิจวัตรประจำวันที่เคยทำได้ไม่ได้ อาการเหล่านี้อาจไม่ใช่เพียงการหลงลืมตามวัย และควรได้รับการประเมินจากแพทย์
สมองเสื่อม กับ อัลไซเมอร์ ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน “ภาวะสมองเสื่อม” เป็นคำที่ใช้เรียกกลุ่มอาการที่ความสามารถด้านความจำ การคิด การใช้ภาษา การตัดสินใจ หรือการทำกิจวัตรประจำวันลดลงจนส่งผลต่อการใช้ชีวิต ส่วน โรคอัลไซเมอร์ เป็นหนึ่งในสาเหตุของภาวะสมองเสื่อม และเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุด.
นอกจากนี้ ภาวะสมองเสื่อมยังอาจเกิดจากโรคหลอดเลือดสมอง รวมถึงสาเหตุบางอย่างที่สามารถรักษาได้ เช่น ความผิดปกติของไทรอยด์ การขาดวิตามิน ความผิดปกติของเกลือแร่ โรคตับ โรคไต การติดเชื้อ ยาบางชนิด หรือภาวะซึมเศร้า เมื่อพบความผิดปกติด้านความจำหรือการคิด ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นอัลไซเมอร์ เพราะบางสาเหตุสามารถรักษาได้
8 สัญญาณเตือนที่ควรสังเกต หากตัวเราเองหรือคนใกล้ชิดมีอาการเหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม
1.ถามคำถามเดิมซ้ำ ๆ หรือจำเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่ได้
2.ทำของหายบ่อย หรือนำของไปวางไว้ในสถานที่ที่ไม่เหมาะสม
3.หลงทางเมื่อออกนอกบ้าน หรือสับสนเมื่ออยู่ในสถานที่ไม่คุ้นเคย
4.เรียกชื่อคนหรือสิ่งของไม่ถูกต้อง
5.สับสนเรื่องวัน เวลา หรือสถานที่
6.ความสามารถในการตัดสินใจลดลง
7.ไม่สามารถทำกิจวัตรประจำวัน งาน หรือกิจกรรมที่เคยทำได้ตามปกติ
8.มีการเปลี่ยนแปลงด้านอารมณ์และพฤติกรรม เช่น สับสน หวาดระแวง หรือซึมเศร้า
โรคอัลไซเมอร์มีหลายปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ทั้งปัจจัยที่เปลี่ยนแปลงไม่ได้ เช่น อายุและพันธุกรรม และปัจจัยที่สามารถปรับเปลี่ยนได้ ซึ่งปัจจัยเสี่ยงที่ควรให้ความสำคัญ ได้แก่ ความดันโลหิตสูง การสูญเสียการได้ยิน การสูบบุหรี่ ภาวะซึมเศร้า การแยกตัวจากสังคม การไม่มีกิจกรรมทางกาย และโรคเบาหวาน การดูแลสุขภาพตั้งแต่ช่วงวัยหนุ่มสาวจึงมีความสำคัญ ไม่จำเป็นต้องรอให้เข้าสู่วัยสูงอายุแล้วจึงเริ่มดูแลสมอง
เมื่อดูแลหัวใจ ก็ช่วยดูแลสมอง แนวทางง่าย ๆ ที่สามารถเริ่มได้ในชีวิตประจำวัน ได้แก่ ขยับร่างกายให้สม่ำเสมอ
ทำกิจกรรมที่ได้เคลื่อนไหวร่างกาย เช่น รับประทานอาหารครบ 5 หมู่ งดบุหรี่ ลดแอลกอฮอล์ รักษาความสัมพันธ์และทำกิจกรรมกับผู้อื่น การมีกิจกรรมและปฏิสัมพันธ์ทางสังคมเป็นอีกส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพสมอง
หากเป็นภาวะสมองเสื่อมจากสาเหตุที่สามารถรักษาได้ แพทย์จะมุ่งรักษาที่สาเหตุนั้นโดยตรง สำหรับโรคอัลไซเมอร์ การรักษาอาจประกอบด้วย การใช้ยา การปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต และการดูแลผู้ป่วยอย่างเหมาะสม โดยมีเป้าหมายเพื่อช่วยชะลอการเสื่อมของความสามารถในการใช้ชีวิต และช่วยให้ทั้งผู้ป่วยและผู้ดูแลมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
( ขอขอบคุณข้อมูลจาก :รศ.ดร.นพ.ชุติเทพ ทีฆพุฒิ อาจารย์หน่วยประสาทวิทยา ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่)
