น้ำเสียงของ “เหมียว-อัครพล เอื้ออารักษ์” ทำให้เราสัมผัสได้ถึงความตั้งใจจริงของเขาที่มุ่งมั่นจะทำให้สถานที่แห่งนี้ ไม่เป็นเพียงแค่สถานที่สำหรับการจากไปในวาระสุดท้ายของชีวิต หากแต่เป็นเสมือนพื้นที่เตรียมพร้อมสำหรับการเดินทางไกล ทั้งผู้ที่จากไป รวมถึงคนที่ยังอยู่ ซึ่งวันนี้ “ทีมวิถีชีวิต” มีโอกาสได้สนทนากับเขาถึงเรื่องราว เส้นทาง และจุดหมายในการออกแบบสถานที่เพื่อ “สุขสุดท้าย” นี้…

“ชีวิตผมนี่ถือว่าสุดโต่งเหมือนกันนะครับ (หัวเราะ) จากวัยรุ่นที่ใช้ชีวิตในความมืด กินเที่ยวแหลกราญ สุดท้ายพอพบกับความจริงที่น่าเศร้า จากสิ่งที่เราสร้างขึ้นมากับมือ ผมจึงตัดสินใจถอยหลังออกมา และเดินหน้าไปสู่อีกเส้นทางหนึ่ง” เจ้าของเรื่องราววันนี้ คือ“เหมียว-อัครพล เอื้ออารักษ์” ผู้ก่อตั้งโรงพยาบาลวันเวลา อินเตอร์เนชั่นแนลเปิดบทสนทนาเพื่อพาเราย้อนกลับไปถึงชีวิตช่วงวัยรุ่น ซึ่งเขายอมรับว่า ตอนนั้นชีวิตเรียกว่าแทบจะเกือบเป็นสีดำเลย เพราะใช้ชีวิตคึกคะนองเต็มที่ตามสูตรชีวิตวัยรุ่น โดยเขาบอกว่า พอเรียนจบ ม.ปลาย ที่โรงเรียนเซนต์คาเบรียล ก็ไปเรียนต่อปริญญาตรีที่คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พอจบก็บินไปต่อปริญญาโทบริหารธุรกิจ (MBA) ที่สหรัฐอเมริกาทันที ซึ่งเป็นเส้นทางยอดฮิตสำหรับเด็กวิศวะยุคนั้น หลังเรียนจบกลับไทยก็ทำงานเป็นวิศวกรโยธาคุมงานก่อสร้าง และด้วยความที่เป็นหนุ่มโสด และชอบเที่ยวกลางคืน เขาและเพื่อน ๆ จึงร่วมกันทำธุรกิจสถานบันเทิง ย่านทองหล่อ ซึ่งช่วงเวลานั้นเองที่เป็นจุดเริ่มต้นของ “ชีวิตสุดโต่ง” เพราะการทำธุรกิจสถานบันเทิง เช่น ผับ บาร์ บังคับให้เขาต้องใช้ชีวิตกลางคืนอย่างหนัก ทำให้เขาต้องคลุกคลีอยู่กับแสงสี ของมึนเมาและแหล่งอโคจรทั้งหมด เพื่อศึกษาพฤติกรรมนักเที่ยวกลางคืน เพื่อสร้างกลยุทธ์ดึงดูดลูกค้า เวลานั้นกฎหมายอะไร ๆ ต่าง ๆ ยังไม่เข้มงวดเท่ายุคนี้ ทำให้แทบทุกคืนเขาจึงได้ยินได้ฟังแต่เรื่องราวของอุบัติเหตุ ทั้งเจ็บและตาย เหตุการณ์ลูกค้าทะเลาะวิวาท หรือแม้แต่อาชญากรรมทางเพศ จนเมื่อถึงวันหนึ่งความรู้สึกผิดชอบชั่วดีก็ตัดสินใจกระชากเขาให้ออกมาจากชีวิตที่ติดหล่ม
“ตอนนั้นตัดสินใจหักดิบเลยครับ ทั้งเลิกเหล้า เลิกเที่ยว จนถึงปิดผับที่ทำทั้งที่ไม่ได้ขาดทุน แต่อยากหลุดจากบ่วงนั้น เพราะรับไม่ได้กับผลกระทบเลวร้ายของลูกค้าหลังเขาก้าวออกจากร้านเราไป บางคนก็ขับรถไปเกิดอุบัติเหตุ บางคนก็ขับรถชนจนตัวเองตาย หรือทำให้คนอื่นเจ็บและตาย หรือผู้หญิงบางคน ถูกมอมเหล้าพาไปข่มขืนก็มี ความเลวร้ายที่เกิดขึ้น บวกกับต่อมความดีงามที่เราเคยเจริญวิปัสสนากับท่านโกเอ็นก้า (สัตยา นารายัน โกเอ็นก้า) เมื่อนานมากแล้วก็ปลุกเรา เตือนสติให้เราเห็นหายนะของผู้อื่นที่เกิดขึ้นว่า แท้จริงแล้วตัวเราเองที่เป็นสะพาน จึงตัดสินใจหยุดทุกสิ่งที่ทำทันที” เขาเล่าถึงวันเวลาตัวเองหลังพบจุดเปลี่ยน จนตัดสินใจหันหลังให้ชีวิตแบบเดิมมาเริ่มชีวิตใหม่

หลังจากพาตัวเองออกจากเงามืดได้ เขาก็หันมาทุ่มเทให้กับวิชาชีพวิศวกรเต็มตัว จนเมื่ออายุ 30 ปีเศษ เขาก็สามารถก่อตั้งบริษัทของตัวเองชื่อ “โซโนม่า” เพื่อทำธุรกิจรับเหมาก่อสร้างควบคู่ทำบริษัทสถาปัตย์ชื่อ “พอล กรุ๊ป ดีไซน์” โดยเขาเล่าว่า ประสบการณ์ที่เคยใช้ชีวิตสุดโต่ง ทำให้เขานำหลักธรรมมาวางเป็นรากฐานวัฒนธรรมองค์กรอย่างจริงจัง เช่น งานเลี้ยงปีใหม่บริษัทที่มีวิศวกร ช่าง และโฟร์แมนรวมกันนับร้อยชีวิต กลับปราศจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์สิ้นเชิง นอกจากนี้ เขายังสนับสนุนให้พนักงานลาไปปฏิบัติธรรมหลักสูตรโกเอ็นก้า 10 วันได้โดยไม่หักวันลา ไม่ลดเงินเดือน พร้อมออกค่าใช้จ่ายและมอบเงินขวัญถุงให้ด้วยซ้ำ ซึ่งพนักงานหลายคนบอกว่าแนวคิดนี้ของบริษัทช่วยเปลี่ยนชีวิตและทัศนคติของพวกเขาเลย
เขายังเล่าเสริมเรื่องนี้ว่า นอกจากในองค์กรแล้ว ถ้ามีเวลายังรับเชิญเป็นวิทยากรไปบรรยายให้นักศึกษาและวิศวกรรุ่นใหม่ ๆ ที่สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าฯ หลายปีติดต่อกัน เพราะอยากทลายมายาคติในระบบโซตัสที่เชื่อว่า ลูกผู้ชายต้องคอแข็งถึงจะเข้าสังคมและทำธุรกิจสำเร็จ ซึ่งเขายืนยันว่าเป็นความเชื่อที่ผิด เพราะตลอดเวลากว่า 20 ปี เขาไม่เคยต้องยกแก้วชนกับลูกค้าเลยแม้แต่แก้วเดียว เพราะเขาเชื่อว่า ธุรกิจที่ยั่งยืนตัดสินกันที่คุณภาพและความซื่อสัตย์
“ตอนที่ทำโรงแรมขนาดเล็กย่านสีลม ผมตัดสินใจโละเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ออกจากมินิบาร์ทั้งหมด โดยเปลี่ยนมาขายซอฟต์ดริ้งก์ ปรากฏยอดขายไม่แค่ไม่ตก แต่ยังได้ลูกค้าใหม่ ๆ ที่เป็นสายไม่ดื่มเพิ่มขึ้นด้วย” เขาพูดเรื่องนี้

กับภรรยา และลูก ๆ
ส่วนจุดเริ่มต้นที่ตัดสินใจมาทำศูนย์ดูแลแบบประคับประคองที่ใช้ชื่อ “วันเวลา” นั้น เขาบอกว่า หลังคลุกคลีกับการออกแบบและสร้างโรงพยาบาลมาหลายแห่ง ประกอบกับประสบการณ์ตรงที่ได้รับจากการที่คนรู้จักรอบตัวต้องดูแลคนป่วยระยะสุดท้าย และการสูญเสียคนที่รัก รวมถึงการได้ชมภาพยนตร์ญี่ปุ่นเรื่อง Departures ซึ่งเป็นเรื่องราวการดูแลร่างคนที่เสียชีวิตด้วยความอ่อนโยน ทำให้อยากจะทำโรงพยาบาลเฉพาะทางด้าน Palliative Care หรือการดูแลแบบประคับประคองขึ้นมา นอกจากนี้สิ่งที่ผลักดันอยากทำเรื่องนี้ให้สำเร็จ แม้จะถูกหลายคนมองเป็นเรื่องยาก แถมอาจไม่ตอบโจทย์การทำธุรกิจก็ตาม เพราะเขาเห็น “ช่องว่างขนาดใหญ่” ในระบบสาธารณสุขไทย ที่โรงพยาบาลขนาดใหญ่ ๆ ที่มีศักยภาพสูงในการรักษาโรคให้หายขาด แต่เมื่อโรคเดินทางมาถึงจุดที่รักษาไม่ได้ ระบบกลับไม่มีพื้นที่รองรับการจากไปอย่างละมุนละม่อม โดยแม้แต่โรงพยาบาลรัฐใหญ่ ๆ ก็มีเตียงเพื่อผู้ป่วยที่ต้องการดูแลแบบประคับประคองเพียงแห่งละ 4-5 เตียงเท่านั้น
“สำหรับผม ผมมองแบบนี้จริง ๆ คือมองว่า โรงพยาบาลทั่วไปให้ความสำคัญกับการรักษาเป็นหลัก แต่กลับมีพื้นที่ไม่มากพอสำหรับการดูแลความรู้สึกและคุณภาพชีวิตผู้ป่วยในช่วงท้าย จนเกิดเป็นภาพที่ทำให้สะเทือนใจ เช่น ผู้ป่วยระยะสุดท้ายที่ต้องนอนท่ามกลางสายระโยงระยางในห้องไอซียูแคบๆ หรือไม่ก็ต้องกลับไปทนทุกข์ทรมานจากความเจ็บปวดที่บ้าน” เขาบอกเล่าถึงความรู้สึกในเรื่องนี้


ภาพตอนเป็นวิศวกรโยธา
จากความสะเทือนใจที่ได้รับรู้และมองเห็น ทำให้เขาจึงอยากทำโรงพยาบาลตัวเองให้เป็น “บ้านหลังที่สอง” (Second Home) โดยนำแนวคิด “อายตนะ 5” หรือ “ประสาทสัมผัสของมนุษย์” ได้แก่ รูป รส กลิ่น เสียง และสัมผัส มาใช้เป็นฐานในการดูแลทุกคนในสถานที่นี้ นี่เป็นความละเอียดและใส่ใจที่เติมความนุ่มนวลเข้าไปเพื่อให้วาระสุดท้ายนี้เป็นพื้นที่ความสุข ไม่ว่าจะเป็นผู้ป่วย หรือครอบครัว โดยเขากล่าวว่า ตอนนี้นอกจากธุรกิจรับออกแบบและก่อสร้างแล้ว เขายังเป็นซีอีโอของที่นี่ด้วย และได้อธิบายโครงสร้างของวันเวลาว่า แบ่งเป็น 2 ชั้นใหญ่ ๆ คือ ชั้นบนจะเป็นส่วนของ Palliative Care สำหรับดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย และชั้นล่างคือ Preventive & Wellness ที่เน้นตรวจคัดกรองเชิงลึกป้องกันโรคร้ายแรง รวมถึงศูนย์กายภาพบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยหลอดเลือดสมอง ส่วนการรักษาประคับประคองนั้นจะมีทีมผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ประคับประคองดูแลตลอด 24 ชั่วโมง
“ทุก ๆ ช่วงจะมีการประชุมครอบครัวร่วมกัน ระหว่างแพทย์ ผู้ป่วย และทายาทตามกฎหมาย เพื่อเปิดเผยข้อมูลอย่างตรงไปตรงมา รวมถึงคาดการณ์เกี่ยวกับสิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อไปเป็นระยะ ๆ โดยทุกฝ่ายจะลงนามในข้อตกลงแนวทางการดูแล เพื่อลดความขัดแย้งในหมู่เครือญาติ เพื่อทุกฝ่ายผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบากนี้ไปด้วยความเข้าใจและเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน” เขาอธิบายกระบวนการและขั้นตอนในเรื่องนี้

ร่วมบรรยายคู่กับ ศ.พญ.ยุวเรศมคฐ์ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้าน Palliative Care
ก่อนจบการสนทนา “เหมียว-อัครพล” เผยเป้าหมายต่อไปในอนาคตข้างหน้าเอาไว้ กับ “ทีมวิถีชีวิต” ว่า หลังดำเนินการมาได้ 1 ปี ปรากฏที่นี่ได้เสียงตอบรับและการขอบคุณด้วยน้ำตามากมายจากครอบครัวผู้ใช้บริการแบบ 100% ทำให้ก้าวต่อไปที่ตั้งใจไว้คือ พัฒนาโมเดลนี้ไปสู่ระดับชุมชน เพื่อให้อยู่ใกล้ชุมชนและใกล้บ้าน เพื่อให้ลูกหลานเดินทางมาเยี่ยมผู้ป่วยได้สะดวก รวมถึงอาจสร้างความร่วมมือกับภาคอสังหาริมทรัพย์และโรงแรม ขณะที่ภารกิจให้ความรู้แก่สังคมนั้น เขาย้ำว่าแม้ภารกิจจะมาก แต่ไม่ทิ้งการออกไปให้ความรู้กับสังคมอย่างแน่นอน ทั้งในด้านธรรมะ หรือแม้แต่การพยายามที่จะ รณรงค์ให้คนไทยเข้าใจเรื่อง “สิทธิการตาย” อย่างเราตอนนี้ก็ได้ทำ “บันทึกวันเวลา” ที่เป็นหนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์รับบริการสาธารณสุขเพื่อยื้อชีวิต (Living Will) แจกจ่ายให้ที่ต่าง ๆ โดยเขาย้ำว่า “การดูแลแบบประคับประคอง ไม่ใช่การุณยฆาต ไม่ใช่การทอดทิ้งผู้ป่วย แต่คือการเคารพการตายตามธรรมชาติ ควบคู่การใช้เทคโนโลยีการแพทย์ลดความเจ็บปวดให้ได้มากที่สุด ซึ่งการตัดสินใจไม่ยื้อชีวิตในวาระสุดท้ายไม่ใช่ความอกตัญญู แต่เป็นความกตัญญูอันสูงสุด เพื่อช่วยเหลือให้…ผู้เป็นที่รักหลุดพ้นจากความทรมาน”.

ภาพยนตร์ญี่ปุ่นที่เป็นแรงบันดาลใจ
‘Care to Care’ เยียวยาใจผู้ดูแล
นอกจากความมุ่งมั่นในการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง (Palliative Care) เพื่อให้ผู้ป่วยจากไปอย่างสงบและมีความสุขแล้ว “เหมียว–อัครพล” ยังบอกว่า ที่นี่ยังให้ความสำคัญกับ “ผู้ดูแล” หรือCaregiver ด้วย เพราะคนกลุ่มนี้เป็นคนที่สำคัญ แต่มักจะถูกมองข้าม โดยเมื่อคนในครอบครัวเจ็บป่วยหนัก ภาระและความเครียดไม่ได้ตกอยู่กับผู้ป่วยลำพัง แต่ยังส่งผลกระทบโดยตรงต่อลูกหลาน คู่ชีวิต หรือคนใกล้ชิดที่ต้องเสียสละเวลา ลาออกจากงาน และเปลี่ยนวิถีชีวิตทั้งหมดเพื่อมาทุ่มเทให้การดูแลผู้ป่วย จนเรียกคนที่แบกรับภาระนี้ว่า เหมือนพนักงานที่ต้องทำงานหนักตลอด 24 ชม. เขาจึงอยากให้มีระบบดูแลผู้ป่วยควบคู่กับการดูแลผู้ดูแลด้วย “ปัจจุบันสังคมไทยมี Caregiver นับแสนคนที่ต้องลาออกจากงานมาดูแลผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ป่วยสโตรก จนนำไปสู่ภาวะหมดไฟของผู้ดูแล และมีจำนวนไม่น้อยเกิดปัญหาสุขภาพทั้งกายและใจเสียเอง เราจึงริเริ่มโครงการ Care to Care ด้วยการเปิดคอร์สอบรมให้ความรู้ประชาชนทั่วไปที่มีผู้ป่วยในครอบครัว โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ซึ่งคอร์สนี้มีทั้งวิธีการปรับทัศนคติ การดูแลจิตใจ การกู้ชีพเบื้องต้น (CPR) และเทคนิคเคลื่อนย้ายผู้ป่วยที่ถูกต้องให้แบบฟรี ๆ เพียงแค่ลงทะเบียนเข้ามาในช่วงที่เปิดรับสมัคร เพราะเราเห็นคุณค่าและความสำคัญของคนเหล่านี้”.
บดินทร์ ศักดาเยี่ยงยงค์ / ศิริโรจน์ ศิริแพทย์



