รู้จัก ‘เมฆตัวตึง!’ ตัวการทำ “ฝนฉ่ำ-ฝนแช่’ แบบไม่พัก

สำหรับปรากฏการณ์ “ฝนแช่” ที่ตกโปรยปรายตั้งแต่เช้าจรดค่ำทั้งวันทั้งคืนแบบไม่ยอมหยุดพักนี้ ซึ่งแตกต่างจากกรณีฝนตกหนักที่มีเสียงฟ้าร้องฟ้าผ่าเพียงระยะหนึ่งแล้วหายไปนั้น ดร.บัญชา ธนบุญสมบัติ เจ้าของรางวัลสื่อสารวิทยาศาสตร์แห่งปี ประจำปี 2569 และผอ.ฝ่ายเผยแพร่ความรู้เทคโนโลยีวัสดุ ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) สวทช. และผู้ก่อตั้งชมรมคนรักมวลเมฆ ได้อธิบายถึง “ปรากฏการณ์ฝนแช่” ที่เกิดขึ้นใน เฟซบุ๊กบัญชา ธนบุญสมบัติ ว่า มีสาเหตุจากลักษณะของเมฆสกุลชื่อ  เมฆนิมโบสเตรตัส (Nimbostratus)  ในหย่อมความกดอากาศต่ำ ซึ่งเป็นเมฆที่เกิดขึ้นได้จาก แนวปะทะอากาศอุ่น (warm front) ซึ่งปัจจัยนี้ประเทศไทยไม่มี และจาก หย่อมความกดอากาศต่ำ (low pressure area) ซึ่งเป็นกรณีที่เกิดขึ้นได้ในไทย

เฟซบุ๊ก : บัญชา ธนบุญสมบัติ

“เอกลักษณ์พิเศษ” หรือ “ลักษณะเฉพาะ” ของ เมฆนิมโบสเตรตัส ที่ถูกมองเป็น “เมฆตัวตึง” ตัวการทำให้เกิดฝนตกแช่นั้น ดร.บัญชา ให้ข้อมูลว่า สำหรับเมฆสกุลนี้จะมีลักษณะเด่น ๆ คือ  1.ฐานเมฆราบเรียบและทึบแสง โดยจะปกคลุมท้องฟ้าทั้งหมดจนมองไม่เห็นดวงอาทิตย์ 2.ยอดเมฆค่อนข้างเรียบ ไม่พองเป็นก้อนตะปุ่มตะป่ำเหมือนเมฆคิวมูลัส และ 3.มักจะไม่มีพายุฟ้าคะนองรุนแรง เนื่องจากไม่ได้เกิดจากสภาวะอากาศที่มีกระแสอัปดราฟต์ที่รุนแรง (non-convective) อย่างไรก็ดี International Cloud Atlas ระบุว่า เมฆนิมโบสเตรตัสในบางทีก็อาจจะมีฟ้าแลบเกิดขึ้นได้ แต่ก็พบได้น้อยครั้งมาก

ขณะที่ปุจฉาซึ่งหลายคนมี นั่นก็คือ ทำไมเมฆชนิดนี้ทำให้ฝนตกต่อเนื่องนานแบบไม่ยอมหยุดง่าย ๆ เช่นนี้ โดยคำตอบนั้น อาจจะเกิดขึ้นได้เพราะมีปัจจัย 3 อย่าง คือ หนึ่ง จากการป้อนความชื้นที่ไม่ขาดสาย ซึ่งตราบใดที่หย่อมความกดอากาศต่ำยังคงกำลังอยู่ ก็จะดูดมวลอากาศชื้นเข้ามาเติมที่ฐานเมฆอย่างต่อเนื่อง สอง โครงสร้างเมฆมีเสถียรภาพ โดยการยกตัวของอากาศแบบแผ่กว้างช่วยป้องกันไม่ให้เมฆแยกตัวเป็นก้อนพายุเดี่ยว ๆ ฝนจึงตกในอัตราสม่ำเสมอทั่วทั้งพื้นที่ และสาม กระบวนการรวมตัวของหยดน้ำ (Coalescence & Bergeron Process) โดยหยดน้ำและผลึกน้ำแข็งในชั้นเมฆที่หนาแน่นมากจะรวมตัวกันจนหนักพอ และตกลงมาเป็นฝนอย่างต่อเนื่องตลอดเวลาที่อากาศยังคงลอยตัวขึ้นไปเติม

ดร.บัญชา ธนบุญสมบัติ

ดร.บัญชา ธนบุญสมบัติ เจ้าของรางวัลสื่อสารวิทยาศาสตร์แห่งปี ประจำปี 2569 และผู้ก่อตั้งชมรมรมคนรักมวลเมฆ ยังทิ้งท้ายไว้ว่า หากวันไหนที่มองออกไปนอกหน้าต่างแล้วพบกับฟ้าสีเทาราบเรียบเป็นแผ่นเดียว พร้อมกับสายฝนที่ตกโปรยปรายสม่ำเสมอโดยไร้เสียงฟ้าร้อง นั่นเป็นสัญญาณว่า คุณอาจอยู่ภายใต้อิทธิพลของเมฆนิมโบสเตรตัสนั่นเอง และนี่เป็นคำอธิบายที่เกี่ยวกับคำถามที่หลลายคนอยากได้คำตอบเกี่ยวกับ “ปรากฏการณ์ฝนแช่” ที่ทำให้หลายคนอ่วมอรทัยในตอนนี้ พร้อมกับลุ้นกันอย่างหนักให้ “เมฆตัวตึง” อย่าง “เมฆนิมโบสเตรตัส” รีบ ๆ อ่อนกำลัง และสลายตัวหายไปไว ๆ.

ทีมสกู๊ปเดลินิวส์

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพจาก เฟซบุ๊ก : บัญชา ธนบุญสมบัติ